Цагаан хад

Îðîé íü áèä Áàëàòîí íóóðûí õºâººíºº ñàðíû á¿äýã ãýãýýíä óñàí îíãîöíû ýðãýí òîéðíîî ãèëòýíçýí ìýëìýðýõ óñûã õàðàíõàí õºâæ ÿâñàí àâàé.

                 Áàðóé, á¿ðèé ¿äøèéí  óóëçâàðò 

                 Áàëàòîí íóóðûí óóäìààð çîð÷ìóé

                 Èðýëæ òàòñàí ìàíäëûí íü òîëèîíä

                 È÷èíã¿éðñýí ñàðàí ç¿ñýý ãîîäìóé

                 Õºëºã îíãîöíû èíä¿¿ õèòýãò

                 Õºõºëáèé óñàí äààâóó øèã óðàãäìóé

                 Ýâõýð÷ õººöºëäºõ öàãààí äàâàëãàà

                 Ýñãýãäñýí îðìûã çóóðõàí  õºâºðäì¿é

                  Òýðòýýõ ýðãèéí òîñãîäûí ãýðýë

                  Òýíãèñèéí  ìàíäàëä ñ¿ëðýí òóíàðìóé

                  Óñíû àíèðòàé  äàëàéí á¿ã÷èìä

                  Öàñíû ¿íýðòýé òàëààí ñàíàìóé

                                                            2009. 1Î. Î1. Áàëàòîí íóóð.

          Ç.

         Ìàíàí ø¿¿ðñýí òýíãýð, ò¿¿íèé ºåõèéã  öîíîí ä¿ðýëçñýí ãàëûí õýë  øèã  óóëñ áîë –Àëüïèéí íóðóó. Îääûí ãÿëãà ìýò  öàñàí  ñýðâýýò îðãèë, òýð îðãèë ººä  õàíãàéí  ñàðëàã øèã òîøñîí  íîâ íîãîîí îé õºâ÷, îé õºâ÷èéí äóíäàõü íàðàí öîîëáîð çàéä   óëààí  íîãîîí  äýýâýð  á¿õèé äºðâºëæèí öàãààí áàéøèíãóóä òîäðîí, øèë òîëü íü ãÿëáàëçààä, õàà íýãòýý íü àëàã òàðëàí ¿õýð õýä ãóðâààð áèë÷èæ ¿çýãäýõ, àé ýíý- Àâñòðèéí õºäººõ íóòàã ¿çýñãýëýíòýéåý. 

          Ãàçàð îðîí, áàéãàëü äýëõèéãýý óíàãàí òºðõººð íü àâ÷ ¿ëäýõ, õîé÷ ¿åäýý öýëìýã òýíãýð, öýíãýã óñ, èæèé áîëñîí ãàçàð øîðîîã  íü òýð õýâýýð íü ºâë¿¿ëýõ  àðèóí  ãýãýýí çîðèëãî  Àâñòðè óëñàä äàõü Ìîíãîëûí ºðãºìæèò êîíñóëü Àäîëüô Ãîåýð, |Áèä ò¿¿íèéã Ãî¸-Ýð ãýæ äóóääàãñàí,  Åð íü ÷ ãî¸ ýð ë äýý  | Äýëõèéí Ìîíãîë÷óóäûí Õîëáîîíû ¨âðîï äàõü ñàëáàðûí åðºíõèé íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà Áàÿíæàâûí Áààñàíæàâ íàðûã  ¿íýí÷ äîòíî, ÷èí  æóðàìò íºõºä áîëîõîä  õ¿ðãýñýí áîëîâ óó.  Áàñ  Ìîíãîëîî  ãýõ  ç¿ðõíèéõ íü àíäãàé òàíãàðàã íýãòãýñýí áàéæ òààðíà. Àâñòðè  óëñûí õàìãèéí òîì   õîã, õàÿãäàë áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéí ýçýí À.Ãîåýð Ìîíãîë îðîíä ÷óõàì  ë èéì ¿éëäâýð õýðýãòýé ãýæ   ¿éëäâýðòýé íü òàíèëöàæ ÿâàõàä õýäýíòýý õýëýâ. Åðººñ Ìîíãîëîîñ èðñýí õ¿í á¿ðä, äàðãà ,ìÿíäàãòàí á¿ðä  ýíý ¿ãýý óéãàã¿é õýëæ, õàìòðàí ¿éëäâýð áàéãóóëüÿ, òóñëàÿ,  ýíý ÷èãëýëèéí ìýðãýæèëòýíã¿¿äèéã ÷èíü ¿íýã¿é ñóðãàæ äàäëàãàæóóëààä ºãüå ãýäýã ÷, òýä íü íààíàà òîëãîé äîõüäîã ÷  öààíàà áîë àøèã õîíæîî õàðñààð ºäèé õ¿ð÷ýý. Õàðèí Á.Áààñàíæàâûí õè÷ýýë ç¿òãýëèéí à÷ààð Äîðíîä àéìàãò  õîã  õàÿãäàë áîëîâñðóóëàõ ÷èãëýëýýð òîìîîõîí òºñºë õýðýãæèæ ýõëýýä áàéãàà þì áàéíà. Áèä  ÷ áàñ ë ò¿¿íèé  èâýýë õèøãèéã õ¿ðòýíõýí Àâñòðè óëñààð àÿëàí,  Àëüïèéí óóëñûí  õºâ õºõ ñàëõèàð õàöðàà  èëá¿¿ëýí,îé õºâ÷èéíõ  íü íîâ íîãîîí  ºí㺺ð  í¿äýý àð÷èíõàí  äàâõèæ ÿâñàíñàí. Á.Áààñàíæàâ áîë Ãåðìàíä äýýä áîëîâñðîë ýçýìøñýí, Àâñðèä îëîí æèë ñóóðüøèæ, ºíäºð  õ¿íäëýëèéã îëñîí, íýðòýé ºì㺺ëºã÷, ìóæèéí õóðëûí ãèø¿¿í  õ¿í þì. Òýðâýýð æèë á¿ð íýã ìîíãîë õ¿¿õäèéí àìèéã àâàð÷, ºâ÷íººñ íü ñàëãàõ  çîðèëãîòîé õºäºëãººí ¿¿ñãýí áàéãóóëàí àæèëëàæ  2008 îíä ãýõýä ë  íóðóóíû ºâ÷íººð 18 æèë øàíàëñàí íýãýí õ¿¿ã Âåíà õîòîä àâ÷ðàí  ýì÷ë¿¿ëæ, ýäãýð¿¿ëýí  òóñ áóÿíûã õèéæýý. Ýíý æèëèéí òóõàéä  ìàë÷èí àéëûí èõýð õî¸ð îõèíûã ýì÷ë¿¿ëýõýýð ñóäàëæ áàéãàà àæ.

             Ò¿¿í ë¿ãýý ìîíãîë ãýñýí ñýòãýë íü ºã뺺 á¿ð íàðòàé  ìàíäàæ, ¿äýø á¿ð ñàðòàé ãèéäýã áàñ  íýãýí ýðõýì áîë- Áåëüãè óëñ äàõü  Ìîíãîë óëñûí ºðãºìæèò êîíñóë Ïàóë Âàí Âîóâå þì. Çîõèîë÷ Äàðìà Áàòáàÿðûí  øàâü, àâüÿàñëàã ÿðóó íàéðàã÷ Ñ.Áèëèãñàéõàí áýýð ò¿¿íèé õàìò áèäíèéã  óãòàí àâ÷, Áåëüãè óëñûí ýðòíèé íèéñëýë –Àíòâåðïåí õîòòîé òàíèëöóóëæ, òýíäõèéí ìîíãîë÷óóäòàé íýãýí îðîéã ø¿ëýã íàéðàã, äóó õóóðòàé ºíãºðººõ áîëîìæèéã îëãîñîíä  ã¿íýý òàëàðõìóó.

             Àíòâåðïåí õîòîä àëäàðò çóðàà÷  Ðóáåíñèéí ìóçåé ¿çýæ,ò¿¿íèé àâüÿàñûí ãýðýëä ñºãäºí çàëáèð÷, òóñ õîòûí íîìûí ñàíä  íîìûíõîî äýýæýýñ ºðãºí áàðüæ, ýðòíèé  áîëîîä îäîî öàãèéíõ íü ¿çýñãýëýíò ãóäàìæààð íºõäèéí õàìò  àëõñàí áèëýý. Õî¸ð äàâõàð íîìûí ñàí íü  õýäõýí æèëèéí ºìíº  ýíý õîòûí õàìãèéí òîì àâòî ãàðàæ  áàéñàí áºãººä îéð õàâü íü òýð ÷èãýýðýý õàð òàìõè÷èä, àðõè÷èä, ÿíõíóóäûí ¿¿ð óóðõàé áîëñîí ãàçàð áàé÷óõóé. Çàñàã çàõèðãàà  òýäýíòýé ÿàæ ÷ òýìöýýä  îëèãòîé ¿ð ä¿íä õ¿ðñýíã¿é. Õàðèí  õîòûí øèíý äàðãà  óã àâòî ãàðàæèéã  íîìûí ñàí áàéãóóëàõ  çîðèëãîîð ýçíýýñ   íü ÷àìã¿é ºíäºð ¿íýýð  õóäàëäàí àâ÷,  öàõèì òîîöîîëóóð á¿õèé  îð÷èí öàãèéí íîìûí ñàí áîëãîñîí áàéíà. Òýð öàãààñ ýõëýí õ¿ì¿¿ñ íîìûí ñàíðóó  ãýãýýðýõýýð èðæ,  îéð îð÷èì íü öýöýã íàâ÷ààð  á¿ðõýãäýí , ºäºð ºíãºðºõ á¿ð àðèóñàí öýâýðøñýýð  íýãýí ñàéõàí öýöýðëýãò ãóäàì áèé áîëæýý.  Îäîî ýíä  óðäûí ÿâäëààñ  ñ¿¿äýðèéí òàñàðõàé ÷ ¿ë ¿ëäæýý.  Òóøààë çààâàð, öýðýã öàãäàà, àëáàäëàãà øàõàëòààð  àëãà áîëîîã¿é ìóó á¿õíèé ñ¿ã ñ¿¿äýð  íîìûí àðèóí öàãààí ãýãýýíä  çàìõðàí àðèëñíû ¿ëãýð ýíý áîëîé. Òýð÷ëýí áàñ íýã áÿöõàí äîìîã ñîíññîíîî ñîíèðõóóëüÿ.  Àíòâåðïåí õîòîä òîìîî ãàðûí àëãàíû áàðèìàë áàéäàã. Òàñëàãäñàí ãàðûí ýíý  àëãà õî¸ð ÷ äîìîãòîé. Íàäàä áîë äîîðõè äîìîã íü èë¿¿ ñàíàãäñàí þì ë äàà.  ¯çýñãýëýí ãîî îõèíòîé íýãýí áàÿí áàéæ ãýíý. Îõèíä íü îëîí îëîí õàð÷óóë õàéð ñýòãýëýý èëýðõèéëæýý. Íýã ºäºð áàÿí õýëæ ãýíý.  Øåëüäå  ãîëûã õàìãèéí ò¿ð¿¿íä ñýëæ ãàðààä öààä ýðýãò íü ãàðàà õ¿ðãýñýí  îìîã òºãºëäºð õàðõ¿¿ä îõèíîî ºãíº ãýæýý. Îëîí ÷ çàëóóñ ãîëûã ãàòëàí ñýëýõýýð èðæ äýý. Òýãýýä  íýãýí äîõèîãîîð  óðàëäààíä ãàð÷ýý. Ãîëûí ìàíäàë áóöàëæ áàéãàà þì øèã ë õàðàãäàæ áàéñàí ãýäýã ø¿¿. Öààä ýðýã ÷ îéðòîæ  , º÷íººí çàëóóñ  ÷è þó, áè þó õýìýýí õîéíî óðäàà îðîí òýì¿¿ëöãýýæ äýý, ãýòýë òýäýí äóíäààñ íýã íü ãàðûí  àëãàà òàñ öîõèí öàâ÷ààä  ãîëûí ýðýãð¿¿ øèäæýý. ×óõàìäàà ãîëûí ýðýãò õàìãèéí ò¿ð¿¿íä  õ¿ðñýí  ãàð áîë òýð ë áàéæ. Áàÿí ýöýã îõèíîî òýð çàëóóä ºã÷ýý.Äîìîãò ãàðäàã Øåëüäå  ãîë îäîî ÷ Àíòâåðïåí  õîòûí äóíäóóð óðññààð ë àìîé.

           Äîìîã ò¿¿õýýð áàÿí  òóñ õîòîä õýäýí  çóóí  Ìîíãîë÷óóä àìüäàð÷, àæ òºðäºã. Ò¿ð¿¿÷èéíõ íü ýíý õîòîä ñóóðüøààä 14 æèëèéã àðäàà îðõèæýý.   Ø¿ëýã÷ áèäíèéã òýäãýýð àéëóóäàä òàðààí áàéðëóóëñàí ÿâäàë Ìîíãîë÷óóäûíõàà àìüäðàëûã  èë¿¿ ã¿íçãèé ìýäýõýä õýðýã áîëñîí áèëýý. Ìèíèé õóâüä, óãñààòíû ç¿é÷  Ö.  Áàòñàéõàíû  õàìò  õóâèðëàãäàâ. Çîîñíû íýðòýé öóãëóóëàã÷ òýðáýýð  áýëýã äóðñãàë, õîâîð  äýâòýð, ìóçåé ¿çýñãýëýíãýýñ ººð  þì  õàéõàðäàãã¿é ýð áºë㺺. Þì ë áîë ýíý áàðèëãûí óð õèéöèéã ýý , òýð õºøººíèé çîõèîìæèéã ýý ãýýä çóðàã àâ÷ çîãñîõ íü îëîíñîí.

Òèéíõ¿¿ áèä õî¸ð òåëåâèçèéí íàéðóóëàã÷  íºõºðñºã  ýíã¿¿í ,àëèà íàðãèàí÷ Áàòáàÿðûíä õî¸ð õîíîæ,  ààëü òóíãàëàã ãýðãèé Áàÿðìààãèéí  ãàðûí öàéã àìòàëæ, ýðäýìä øàìäñàí õî¸ð õ¿¿ãýýð  íü áàõàðõñàí  áèëýý. Òýð õî¸ð õ¿¿ áîë àíãëè, ãåðìàí, íåäàðëàíä õýëèéã òºãñ òºãºëäºð  ýçýìøñýí áºãººä îäîî ôðàíö õýëèéã ãàðãóóí ñóð÷ áàéãàà  õî¸ð äîî. 

         Åðººñ áè ãàäààä äàõü Ìîíãîë÷óóäààðàà  èõýä  áàõàðõìóé. ßðóó íàéðàã÷äûí èõ õóðëûí õýä ãóðâàí õîíîãîîñ áóñàä á¿õ ºäºð õîíîãóóäûã   òýäíèéõýý ýýë íºìºð, ñàéõàí ñýòãýëèéí ãýãýýí äîîð  ºíãºðººñºí áèëýý ë.  Òýä áèäíýýñ èë¿¿ àæèëëàæ, áèäíýýñ èë¿¿ áîëîâñîð÷, áèäíýýñ èë¿¿  èðýýä¿éäýý èòãýë òºãñ áàéíà. Ýõ îðíîî õàéðëàõ óòãûí  ÷èíàäàä èë¿¿ ã¿íçãèé íýâòýð÷  áàéíà. Õ¿¿õä¿¿ä  íü  ºðíº, äîðíûí íýðòýé  ñóðãóóëèóäàä ñóð÷, ºíäºð áîëîâñðîë ýçýìøèæ, ãàäààäàä Ìîíãîëûíõîî íýðèéã  öóóðàéòóóëæ áàéíà. Àíòâåðïåí õîòíîî  àìüäðàí ñóóã÷ Äîðæáàÿðûí õ¿¿ Àìàðæàðãàë  Áåëüãè óëñûí øàòàðûí àâàðãà öîë õ¿ðòýæ, èõýð îõèäûíõ íü  íýãýí áîëîõ  Çîëæàðãàë   Àíãëèéí ÂÂÑ òåëåâèçýýñ  Åâðîï äàÿàð çàðëàñàí “àíãëè õýëýýð õýí ñàéí èëòãýë òàâèõ âý?” óðàëäààíû òýðã¿¿í áàéðàíä  øàëãàð÷ýý.